Dementie en mondgezondheid

Op een symposium over tandheelkunde in december jl. (VU medisch centrum) kwam het onderwerp dementie en mondgezondheid aan bod. Hieronder een korte samenvatting van het betoog van één van de sprekers, tandarts Arie Hoeksema.

Arie Hoeksema is tandarts geriatrie en als onderzoeker verbonden aan het Universitair Medisch Centrum Groningen. Hij heeft onderzoek gedaan naar mondgezondheid van kwetsbare ouderen. Ouderen die in een verpleeghuis gaan wonen of ouderen bij wie sinds kort thuiszorg over de vloer komt, blijken over het algemeen dan al een slechte mondgezondheid te hebben. De problemen variëren van cariës (gaatjes), afgebroken tanden en kiezen en tandvleesproblemen, en – bij mensen met een kunstgebit – pasvormproblemen en andere klachten. Hij concludeert dat het gebrek aan aandacht voor mondzorg onder de groep oudere mensen als een verborgen gezondheidsrisico moet worden gezien. Eén van die gezondheidsproblemen is een afnemende mondgezondheid onder ouderen die voor hun zorg afhankelijk zijn van anderen. Wanneer er al zoveel moet (aankleden, eten, douchen/baden, medicijnen innemen, fysiotherapie) is de zorg voor het gebit geen prioriteit, in ieder geval niet voor de ouderen zelf. Mondzorgproblemen echter staan meestal niet op zichzelf en kunnen direct samenhangen met andere gezondheidsproblemen.

Het dilemma van de tandarts bij patiënten met dementie is de benaderbaarheid, maar ook of de patiënt wilsbekwaam is, zodat verdere behandeling en/of nazorg gegeven kan worden. Hij observeert de patiënt, doet testjes, heeft dan een beeld van de situatie en besluit al dan niet te (be-)handelen. Verder benadrukt hij dat de relatie met de huisarts in veel gevallen verbeterd moet worden.

(Bron: artikel van André van der Velde, Alzheimer Nederland, 10 januari 2019)

Mondhygiëne

Mensen met dementie hebben hulp nodig bij het poetsen van de tanden en schoonmaken van de mond. Het gaat niet alleen om het poetsen van de tanden, kiezen en kunstgebit, maar om de hele mondreiniging. Voor een deel krijgen demente mensen te vroeg een vloeibare voeding aangeboden. Vaak omdat een vloeibare voeding gemakkelijker wordt gegeten dan een voeding die uit vaste bestanddelen bestaat.
Nadeel van vloeibare voeding is dat de tanden en kiezen nauwelijks worden gebruikt omdat er niet of nauwelijks gekauwd wordt, waardoor er weer minder speeksel wordt gevormd, met als resultaat droge mond. Veel mensen met dementie hebben ongewenst gewichtsverlies en drinken te weinig. Hun honger-en dorstgevoel is vaak afwezig.

Voedingsadviezen:
–    Zorg voor voldoende vocht
–    Zorg voor passend bestek, zodat het geen pijn doet
–    Probeer zo lang mogelijk vast voedsel, zodat er goed gekauwd moet worden
–    Neem de tijd voor de maaltijden
–    Serveer “herkenbare” maaltijden
–    Poets na het eten de tanden
–    Reinig een eventuele gebitsprothese
–    Spoel de mond goed schoon met lauw water.

(Bron: website vodiservice.nl, Dementie en mondgezondheid)